Tiền bạc

Cách tính lương Gross sang Net: bảo hiểm, giảm trừ gia cảnh, thuế TNCN

Lương 30 triệu Gross về tay bao nhiêu? Cách tính từng bước với mức giảm trừ 15,5 triệu và biểu thuế 5 bậc mới năm 2026, kèm ví dụ minh hoạ.

Thư mời nhận việc ghi "lương 30 triệu gross". Đến ngày 10 tháng sau, tài khoản báo nhận hơn 26 triệu một chút. Khoản chênh gần 3,5 triệu không biến mất đâu cả: nó đi vào ba quỹ bảo hiểm và một phần nhỏ cho thuế thu nhập cá nhân. Biết cách tính lương Gross sang Net, bạn đọc được phiếu lương, so được hai lời mời làm việc và không bị bất ngờ khi deal lương.

Bài này đi từng bước, dùng các mức đang áp dụng tại thời điểm cập nhật (tháng 11/2026). Mức đóng, mức trần và biểu thuế đều có thể đổi theo văn bản mới, nên trước khi dùng số liệu cho việc quan trọng, hãy kiểm tra lại trên trang của cơ quan thuế và bảo hiểm xã hội.

Gross, Net và ba khoản nằm giữa

Lương Gross là tổng thu nhập trước khi trừ gì. Lương Net là số thực về túi. Giữa hai con số là:

  1. Bảo hiểm bắt buộc phần người lao động đóng: bảo hiểm xã hội 8%, bảo hiểm y tế 1,5%, bảo hiểm thất nghiệp 1%, cộng lại 10,5% tiền lương đóng bảo hiểm.
  2. Giảm trừ gia cảnh: không phải khoản bị trừ khỏi lương mà là phần thu nhập được miễn tính thuế.
  3. Thuế thu nhập cá nhân (TNCN): tính theo biểu lũy tiến trên phần còn lại.

Công thức gọn: Net = Gross − bảo hiểm (10,5%) − thuế TNCN. Trong đó thuế được tính trên thu nhập tính thuế = Gross − bảo hiểm − giảm trừ gia cảnh − các khoản miễn thuế.

Phần doanh nghiệp đóng thêm (khoảng 21,5% cho các quỹ) không trừ vào lương của bạn, nhưng là lý do vì sao chi phí thật của công ty cho một vị trí cao hơn con số Gross.

Bảo hiểm: đóng trên lương nào, có mức trần không

Tiền lương đóng bảo hiểm là lương ghi trong hợp đồng cùng các phụ cấp, khoản bổ sung xác định được mức tiền cố định. Nhiều công ty ghi trong hợp đồng một mức thấp hơn tổng thu nhập; khi đó bảo hiểm tính trên mức ghi trong hợp đồng, Net cao hơn trước mắt nhưng quyền lợi lương hưu, thai sản, ốm đau cũng thấp theo. Đây là chỗ đáng hỏi rõ khi nhận việc.

Có hai loại mức trần cần biết:

  • BHXH và BHYT: trần bằng 20 lần lương cơ sở. Lương cơ sở tăng từ 2,34 lên 2,53 triệu đồng từ 1/7/2026 (Nghị định 161/2026/NĐ-CP), nên trần tăng từ 46,8 lên 50,6 triệu đồng/tháng.
  • BHTN: trần bằng 20 lần lương tối thiểu vùng. Với vùng I, lương tối thiểu từ 1/1/2026 là 5,31 triệu (Nghị định 293/2025/NĐ-CP), tức trần 106,2 triệu. Vùng II, III, IV lần lượt 4,73; 4,14; 3,7 triệu.

Lương dưới mức trần thì cứ lấy lương nhân 10,5%. Lương cao hơn trần thì phần vượt không phải đóng, nên tỷ lệ bảo hiểm trên tổng thu nhập giảm dần.

Giảm trừ gia cảnh và biểu thuế 5 bậc mới

Năm 2026 là năm thay đổi lớn. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ cho bản thân tăng từ 11 lên 15,5 triệu đồng/tháng, mỗi người phụ thuộc từ 4,4 lên 6,2 triệu đồng/tháng, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Người phụ thuộc phải được đăng ký với cơ quan thuế (qua công ty hoặc tự đăng ký), không tự động được tính.

Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 có hiệu lực từ 1/7/2026, nhưng phần thu nhập từ tiền lương của cá nhân cư trú áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026. Biểu lũy tiến rút từ 7 xuống 5 bậc, tính theo thu nhập tính thuế mỗi tháng:

  • Đến 10 triệu: 5%
  • Trên 10 đến 30 triệu: 10%
  • Trên 30 đến 60 triệu: 20%
  • Trên 60 đến 100 triệu: 30%
  • Trên 100 triệu: 35%

"Lũy tiến từng phần" nghĩa là mỗi khoảng chịu thuế suất của riêng nó. Người có thu nhập tính thuế 40 triệu không nộp 20% trên cả 40 triệu, mà 5% trên 10 triệu đầu, 10% trên 20 triệu kế tiếp và 20% trên 10 triệu cuối. Luật mới cũng miễn thuế toàn bộ tiền làm thêm giờ, làm đêm theo quy định, nên những khoản này không cộng vào thu nhập tính thuế. Luật sau đó còn được sửa bởi Luật 09/2026/QH16; nếu bạn tính cho năm sau, hãy xem lại biểu thuế còn nguyên hay không.

Ví dụ minh hoạ: 30 triệu Gross, một con nhỏ

Ví dụ dưới đây chỉ để minh hoạ cách tính, giả định lương đóng bảo hiểm bằng đúng 30 triệu, làm việc ở vùng I, có một người phụ thuộc đã đăng ký, không có khoản miễn thuế nào khác.

  1. Bảo hiểm: 30.000.000 × 10,5% = 3.150.000 đồng.
  2. Thu nhập sau bảo hiểm: 30.000.000 − 3.150.000 = 26.850.000.
  3. Giảm trừ gia cảnh: 15.500.000 + 6.200.000 = 21.700.000.
  4. Thu nhập tính thuế: 26.850.000 − 21.700.000 = 5.150.000 (nằm trong bậc 1).
  5. Thuế TNCN: 5.150.000 × 5% = 257.500 đồng.
  6. Lương Net: 30.000.000 − 3.150.000 − 257.500 = 26.592.500 đồng.

Cùng mức lương này mà không có người phụ thuộc, thu nhập tính thuế là 11.350.000, thuế bằng 500.000 (bậc 1) cộng 1.350.000 × 10% = 135.000, tổng 635.000 đồng. Một người phụ thuộc vì vậy giúp bớt gần 380.000 đồng mỗi tháng.

Ví dụ minh hoạ thứ hai: 60 triệu, chạm mức trần

Giả định 60 triệu Gross, độc thân, vùng I, lương đóng bảo hiểm bằng tổng thu nhập.

  1. BHXH + BHYT tính trên trần 50,6 triệu: 50.600.000 × 9,5% = 4.807.000.
  2. BHTN tính trên 60 triệu (dưới trần 106,2 triệu): 600.000. Tổng bảo hiểm 5.407.000.
  3. Thu nhập tính thuế: 60.000.000 − 5.407.000 − 15.500.000 = 39.093.000.
  4. Thuế: 500.000 + 2.000.000 + 9.093.000 × 20% = 4.318.600 đồng.
  5. Net: 60.000.000 − 5.407.000 − 4.318.600 = 50.274.400 đồng.

Mẹo tính nhanh cho bậc 3: lấy thu nhập tính thuế nhân 20% rồi trừ 3,5 triệu (39.093.000 × 20% − 3.500.000 = 4.318.600). Tương tự, bậc 2 là nhân 10% trừ 0,5 triệu; bậc 4 nhân 30% trừ 9,5 triệu; bậc 5 nhân 35% trừ 14,5 triệu. Bạn có thể tự kiểm lại các hằng số này bằng cách tính từng phần như trên.

Chiều ngược lại: từ Net ra Gross khi deal lương

Nhiều người chỉ quan tâm số về tài khoản, nên nói với nhà tuyển dụng "em muốn Net 26,5 triệu". Đổi ngược khó hơn vì thuế lũy tiến, cách chắc nhất là thử dần: đoán một mức Gross, tính ra Net như trên, chỉnh lên xuống đến khi khớp. Phần lớn công ty có bảng tính sẵn, nhưng hỏi cho rõ họ giả định mấy người phụ thuộc. Cũng nên hỏi: lương đóng bảo hiểm là bao nhiêu, thưởng tháng 13 và phụ cấp ăn trưa có tính thuế không (phụ cấp ăn ca vượt mức quy định vẫn bị tính), công ty có quyết toán thuế thay cuối năm không.

Nếu thỏa thuận Net, ghi rõ trong hợp đồng ai chịu phần chênh khi thuế hay bảo hiểm thay đổi. Năm 2026 vừa có một lần thay đổi như thế, và người ký Net năm 2025 đã thấy công ty đột nhiên được lợi khoản giảm thuế.

Kiểm tra phiếu lương của chính bạn

Lấy phiếu lương tháng gần nhất, đặt cạnh các bước trên. Nếu số bảo hiểm khác 10,5% lương hợp đồng, hỏi phòng nhân sự lương đóng bảo hiểm là bao nhiêu. Nếu thuế cao hơn dự tính, kiểm tra người phụ thuộc đã được đăng ký chưa, bằng ứng dụng eTax Mobile hoặc trang thuedientu.gdt.gov.vn. Còn quá trình đóng bảo hiểm thật sự thì tra trên ứng dụng VssID: số tiền công ty khai với cơ quan bảo hiểm phải khớp với số bị trừ trên phiếu lương của bạn.

Các con số trong bài là thông tin phổ thông. Trường hợp có thu nhập từ nhiều nơi, làm việc cho tổ chức nước ngoài hay có khoản thưởng lớn, nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý.

Bình luận (0)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!