Vịnh Hạ Long: vì sao một vùng biển được UNESCO ghi danh ba lần

Tóm tắt nhanh

• Vịnh Hạ Long ở tỉnh Quảng Ninh, được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới năm 1994 (giá trị thẩm mỹ) và năm 2000 (giá trị địa chất, địa mạo).
• Năm 2023, di sản được mở rộng thành “Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà”, trải trên Quảng Ninh và Hải Phòng.
• Vịnh có gần 2.000 hòn đảo, phần lớn là đảo đá vôi.
• Hệ thống hang động như Sửng Sốt, Thiên Cung, Đầu Gỗ là kết quả của hàng triệu năm nước biển và nước mưa bào mòn đá vôi.

Trên bản đồ, Vịnh Hạ Long chỉ là một góc nhỏ của vịnh Bắc Bộ. Nhưng hiếm có cảnh quan nào ở Việt Nam được công nhận nhiều lần đến vậy: hai lần riêng lẻ và một lần mở rộng cùng quần đảo Cát Bà.

Một cánh đồng đá vôi chìm dưới biển

Hãy tưởng tượng một vùng núi đá vôi giống Ninh Bình hay Hà Giang, rồi cho nước biển dâng lên ngập phần chân núi. Đó là cách dễ hình dung nhất về Hạ Long.

Đá vôi ở đây hình thành từ trầm tích biển hàng trăm triệu năm trước. Qua thời gian, nước mưa có tính axit nhẹ hòa tan đá, tạo thành những khối núi hình chóp, hình tháp, xen giữa là các thung lũng. Khi mực nước biển dâng vào cuối kỷ băng hà gần nhất, các thung lũng bị nhấn chìm và chỉ còn những đỉnh núi nhô lên thành đảo.

Các nhà địa chất gọi đây là địa hình karst ngập nước. Hạ Long là một trong những ví dụ đẹp và điển hình nhất trên thế giới.

Ba lần được công nhận

• 1994: UNESCO ghi danh Vịnh Hạ Long là Di sản thiên nhiên thế giới vì vẻ đẹp cảnh quan ngoại hạng.
• 2000: vịnh được công nhận lần thứ hai vì giá trị địa chất, địa mạo, tức giá trị khoa học về lịch sử Trái Đất.
• 2023: tại kỳ họp ở Riyadh (Ả Rập Xê Út), UNESCO mở rộng di sản thành “Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà”. Đây là di sản thiên nhiên liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam.

Hang động trong lòng đảo

Nước biển và nước mưa không chỉ bào mòn bên ngoài mà còn khoét sâu vào bên trong các khối đá. Kết quả là những hang động lớn với thạch nhũ, măng đá:

• Hang Sửng Sốt trên đảo Bồ Hòn, một trong những hang rộng nhất vịnh.
• Động Thiên Cung, nổi tiếng với các khối thạch nhũ được chiếu sáng nhiều màu.
• Hang Đầu Gỗ, gắn với truyền thuyết nơi Trần Hưng Đạo cất giấu cọc gỗ trước trận Bạch Đằng năm 1288.

Cuộc sống trên mặt nước

Trong nhiều thế hệ, ngư dân sống trên nhà bè ở các làng chài như Cửa Vạn, Ba Hang, Cống Tàu. Từ năm 2014, phần lớn các hộ dân được tái định cư lên bờ để bảo vệ môi trường vịnh. Một số làng chài vẫn được giữ lại như điểm tham quan văn hoá.

Bạn có biết? Tên “Hạ Long” có nghĩa là “rồng đáp xuống”. Theo truyền thuyết, khi giặc ngoại xâm đến từ biển, Ngọc Hoàng sai rồng mẹ và đàn rồng con xuống giúp người Việt. Những viên ngọc rồng nhả ra biến thành các hòn đảo, tạo thành bức tường chắn giặc.

Điều đáng nhớ

Hạ Long đẹp nhất vào mùa xuân và mùa thu, khi trời trong, sóng êm. Mùa hè có thể có bão, còn mùa đông thường có sương mù làm cảnh vịnh mờ ảo.

Nếu có thời gian, hãy chọn tuyến du thuyền qua đêm hoặc chèo kayak vào các áng (hồ nước mặn kín giữa núi đá). Ngắm vịnh từ mặt nước, ở tầm thấp, bạn mới thấy hết sự đồ sộ của những khối đá vôi.