Hãy hình dung chị Hạnh, một cô giáo tiểu học, lần đầu nhờ AI soạn giáo án. Chị mừng như bắt được vàng. Mười phút có ngay một bài hoàn chỉnh, có mục tiêu, có hoạt động, có cả câu hỏi củng cố. Đến khi đọc kỹ, chị mới thấy một bài thơ trong đó bị gán nhầm tác giả, còn một hoạt động thì không thể làm nổi với lớp bốn mươi học sinh.
“Nó giúp mình nhanh hơn thật, nhưng không thể bê nguyên vào lớp được.”
Chuyện của chị Hạnh là nhân vật minh hoạ, nhưng đó có lẽ là bài học chung của rất nhiều người dùng AI hiện nay. Dưới đây là vài thói quen nhỏ giúp bạn tận dụng được AI mà không để nó dẫn mình đi lạc.
1. Giao việc như giao cho một người mới vào làm
Câu lệnh “viết bài về Đà Lạt” sẽ cho ra một bài văn mẫu nhạt nhẽo. Thử thay bằng: “Tôi sắp đưa bố mẹ đã ngoài 60 tuổi đi Đà Lạt ba ngày, không thích leo dốc, thích ăn món địa phương. Gợi ý lịch trình nhẹ nhàng.” Kết quả sẽ khác hẳn.
AI không biết bạn là ai, cần gì, cho ai đọc. Càng nói rõ, nó càng làm đúng ý.
2. Đừng hỏi điều bạn không thể kiểm tra
Nếu bạn không có cách nào biết câu trả lời đúng hay sai, thì việc hỏi AI cũng giống như hỏi một người lạ ngoài đường. Với số liệu, ngày tháng, tên người, điều luật, liều thuốc, hãy coi câu trả lời của AI là gợi ý để đi tìm, không phải điểm đến.
Một mẹo đơn giản: hỏi xong, yêu cầu nó “cho nguồn để tôi kiểm tra”. Nếu nguồn không mở được hoặc không nói điều đó, bạn biết mình cần cẩn thận.
3. Để AI làm bản nháp, còn bạn làm bản cuối
AI rất giỏi vượt qua “nỗi sợ trang giấy trắng”. Một lá thư xin việc, một bản kế hoạch, một bài phát biểu đám cưới: để nó viết bản đầu, rồi bạn sửa lại bằng giọng của mình, thêm những chi tiết mà chỉ bạn biết.
Người đọc rất nhạy với văn “máy”. Một câu chuyện thật, một cái tên thật, một kỷ niệm cụ thể sẽ làm bài viết sống hơn mọi câu chữ bóng bẩy.
4. Đừng đưa cho AI thứ bạn không muốn lộ
Số căn cước, hợp đồng của công ty, bệnh án của người thân, ảnh con nhỏ: hãy nghĩ kỹ trước khi dán vào khung chat. Mỗi dịch vụ có chính sách lưu trữ dữ liệu khác nhau, và nhiều người không đọc chúng bao giờ.
Nếu cần nhờ AI xử lý tài liệu nhạy cảm, hãy xoá bớt tên, số điện thoại, địa chỉ trước.
5. Hỏi ngược lại chính nó
Một cách rất hiệu quả mà ít người dùng: sau khi AI trả lời, hãy hỏi “Có điểm nào trong câu trả lời trên có thể sai không?” hoặc “Một người phản đối quan điểm này sẽ nói gì?”. Nhiều khi chính nó sẽ chỉ ra những chỗ yếu mà lần đầu nó bỏ qua.
6. Giữ lại phần “khó” cho mình
Nếu bạn là học sinh, sinh viên, đây là điều quan trọng nhất. Nhờ AI giải thích một khái niệm khó là cách học rất tốt. Nhờ AI làm hộ bài tập thì bạn chỉ có điểm, không có kiến thức.
Người đi làm cũng vậy. Kỹ năng viết, tính toán, lập luận nếu không dùng sẽ cùn đi. AI nên là chiếc xe đạp cho trí óc, không phải chiếc xe lăn.
7. Nhớ rằng nó luôn muốn chiều lòng bạn
Các chatbot được huấn luyện để hữu ích và dễ chịu. Điều đó tốt, nhưng cũng có mặt trái: nếu bạn hỏi theo kiểu “Ý tưởng kinh doanh này hay đúng không?”, nó dễ đồng ý với bạn hơn là phản biện.
Muốn nghe góp ý thật, hãy hỏi thẳng: “Hãy chỉ ra ba lý do ý tưởng này có thể thất bại.”
AI không thay thế được sự phán đoán của bạn. Nó chỉ làm cho sự phán đoán ấy trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Một người dùng AI khéo léo như chị Hạnh sẽ nhờ nó gợi ý trò chơi khởi động, viết lại đề bài cho dễ hiểu hơn, nghĩ thêm câu hỏi cho học sinh giỏi. Còn phần dạy thì vẫn tự làm, vì học sinh của mình thì mình hiểu hơn máy.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!