- Sơ chế (phút)
- 120
- Nấu (phút)
- 600
- Khẩu phần
- 8
- Độ khó
- Trung bình
Chiếc bánh chưng đầu tiên tôi tự gói méo như cái gối, lạt buộc lệch, luộc xong nứt một góc lòi cả nhân. Bà bảo không sao, "bánh xấu vẫn là bánh nhà mình". Nhưng năm sau tôi vẫn muốn gói cho vuông. Nếu bạn cũng đang tìm cách gói bánh chưng vuông cho Tết này, bài dưới đây đi từng bước: chọn lá, ngâm gạo, ướp thịt, gói bằng khuôn cho người mới và gói bằng tay cho ai muốn thử tay nghề, rồi luộc sao cho bánh xanh, rền.
Nguyên liệu cho 8 chiếc bánh cỡ vừa
Bánh cỡ vừa ở đây là khoảng 15 cm mỗi cạnh, mỗi chiếc nặng chừng 0,8 đến 1 kg sau khi luộc. Đủ cho một gia đình bốn người ăn Tết và biếu vài nhà.
- Gạo nếp cái hoa vàng hoặc nếp nương: 3 kg
- Đậu xanh đã xát vỏ: 1,2 kg
- Thịt ba chỉ (hoặc nạc vai có chút mỡ): 1,2 kg
- Lá dong bánh tẻ: khoảng 40 lá (dư ra phòng lá rách)
- Lạt giang hoặc lạt tre: 32 sợi, mỗi sợi dài khoảng 70 cm
- Muối hạt, hạt tiêu, hành tím, nước mắm
- Khuôn gỗ vuông 15 cm nếu gói bằng khuôn
Lá dong nên chọn lá "bánh tẻ", tức không non không già, bản to, gân đều, không rách. Lá non dễ rách khi gói, lá già cứng và làm bánh kém xanh. Ở miền Nam, nhiều nhà gói bánh tét bằng lá chuối; nếu không có lá dong, bạn vẫn gói bánh chưng được bằng lá chuối nhưng màu sẽ nhạt hơn.
Sơ chế: phần quyết định bánh có ngon hay không
Lá dong: ngâm vào chậu nước, dùng khăn lau sạch hai mặt từng lá, để ráo. Dùng dao nhỏ lạng bớt phần sống lá nổi lên ở mặt sau, lạng mỏng thôi, đừng làm thủng. Lá được lạng sống sẽ mềm, gấp không gãy.
Gạo nếp: vo sạch, ngâm nước lạnh từ 6 đến 8 tiếng hoặc qua đêm. Vớt ra rổ, để ráo hẳn, rồi trộn với khoảng 1,5 thìa canh muối. Có nhà giã lá riềng hoặc lá dong lấy nước trộn vào gạo cho bánh xanh hơn, tuỳ ý. Đừng trộn muối quá sớm khi gạo còn ướt, gạo dễ bị chua.
Đậu xanh: ngâm khoảng 4 tiếng cho mềm, vo lại cho sạch vỏ sót, để ráo, trộn một thìa cà phê muối. Có hai trường phái: để đậu sống nguyên hạt rải trực tiếp, hoặc đồ chín rồi nắm thành nắm. Nắm đậu chín giúp nhân gọn hơn, dễ gói hơn với người mới.
Thịt: thái miếng dày cỡ hai đốt ngón tay, dài khoảng 10 cm, sao cho mỗi bánh được hai miếng. Ướp với hành tím băm, một thìa canh nước mắm, nhiều tiêu, chút muối, để ít nhất 1 tiếng. Thịt có mỡ xen nạc là quan trọng: mỡ chảy ra trong lúc luộc thấm vào gạo và đậu, làm bánh béo và mềm.
Cách gói bánh chưng vuông bằng khuôn
Khuôn là cách nhanh nhất để có bánh vuông đẹp ngay từ lần đầu. Khuôn gỗ hình hộp không đáy, bán ở chợ dịp Tết với giá vài chục nghìn đồng.
- Đặt sẵn 4 sợi lạt xuống mặt bàn, 2 sợi dọc và 2 sợi ngang, cách đều nhau. Đặt khuôn lên trên.
- Xếp lá: hai lá đầu đặt mặt xanh xuống dưới, lót đáy khuôn. Hai lá tiếp theo gấp đôi theo chiều dọc, dựng áp vào bốn thành khuôn, mặt xanh hướng ra ngoài. Phần lá dư thò ra ngoài miệng khuôn để lát nữa gấp lại.
- Cho vào khoảng một bát con gạo (chừng 180 g), dàn đều, ấn nhẹ vào các góc.
- Rải một lớp đậu (khoảng 70 g), đặt hai miếng thịt lên giữa, phủ thêm một lớp đậu nữa.
- Phủ tiếp một bát gạo lên trên, gạt phẳng mặt. Lớp gạo cần phủ đều xuống cả bốn góc, chỗ nào lộ đậu sát lá thì bánh dễ hở.
- Gấp lá thừa ở bốn cạnh vào trong như gấp gói quà, đặt thêm một lá mặt xanh lên trên cùng.
- Một tay giữ mặt bánh, tay kia rút khuôn lên nhẹ nhàng. Buộc lạt theo hình chữ thập, siết chặt vừa tay.
Mẹo nhỏ: lượng gạo nên vừa chạm miệng khuôn, đừng đầy quá. Gạo nở ra khi luộc, nếu nén chặt quá thì bánh sẽ phình bụng, mất vuông.
Gói bánh chưng bằng tay: kỹ thuật của người lớn tuổi
Gói tay khó hơn nhưng bánh chặt hơn, góc sắc hơn. Người ta dùng chính lá dong gấp thành một "khuôn mềm".
Lấy hai lá to, đặt chéo nhau theo hình chữ thập, mặt xanh hướng xuống bàn. Đặt thêm hai lá nhỏ ở giữa. Sau đó gấp mép lá lên theo một cạnh hình vuông tưởng tượng rộng 15 cm, dùng lòng bàn tay vuốt thành thành bánh. Đổ gạo, đậu, thịt theo thứ tự như gói bằng khuôn, nhưng lần này hai bàn tay vừa giữ thành, vừa vỗ cho gạo dồn vào góc.
Khó nhất là bước gấp lá đóng bánh. Tay trái giữ chặt một cạnh, tay phải gập phần lá đối diện xuống, miết thẳng mép rồi gập các tai lá theo góc vuông như gấp phong bì. Người gói giỏi chỉ cần ba bốn động tác, không cần thước. Lúc đầu bạn sẽ thấy lá trượt, gạo tràn; hãy gói thử bằng khuôn hai ba chiếc trước, quen tay rồi mới bỏ khuôn.
Gói tay nên buộc lạt chặt hơn một chút so với gói khuôn, và sau khi buộc, gõ nhẹ bốn cạnh xuống mặt bàn để chỉnh vuông.
Luộc bánh chưng: bao lâu và lưu ý gì?
Lót vài lá dong hoặc cuống lá dưới đáy nồi để bánh không cháy. Xếp bánh đứng hoặc nằm chồng, giữa các lớp có thể chèn thêm lá. Đổ nước ngập bánh khoảng một đốt tay, đun sôi rồi giữ lửa liu riu.
Bánh cỡ 15 cm cần luộc khoảng 8 đến 10 tiếng (nồi áp suất thì ngắn hơn nhiều, khoảng 2 đến 3 tiếng, xem hướng dẫn của nồi). Trong khi luộc phải canh nước liên tục: thấy nước cạn thì thêm nước sôi chứ không thêm nước lạnh, vì nước lạnh làm bánh bị sượng, lại mất công đun sôi lại. Khoảng giữa thời gian luộc, đảo lớp bánh trên xuống dưới để chín đều.
Vớt bánh ra, rửa qua nước lạnh cho sạch nhớt. Sau đó xếp bánh lên mặt phẳng, đặt một tấm gỗ và vật nặng lên trên ép trong vài tiếng. Bước này giúp nước dư thoát ra, bánh chặt, vuông và để được lâu hơn.
Bảo quản và những lỗi hay gặp
Bánh treo nơi thoáng mát để được khoảng một tuần vào mùa đông miền Bắc. Muốn để lâu hơn thì cho vào ngăn mát tủ lạnh, khi ăn hấp lại hoặc rán. Mùa Tết ở miền Nam nóng hơn, nên bảo quản tủ lạnh sớm.
Một vài lỗi thường gặp và nguyên nhân:
- Bánh bị lại gạo, sượng: thêm nước lạnh khi luộc, hoặc luộc chưa đủ giờ.
- Bánh nhão, chảy nước: buộc lạt lỏng, nước vào nhiều.
- Bánh trắng bệch: lá già hoặc lá để lâu ngày.
- Bánh nhanh hỏng: không ép kỹ, hoặc gạo ngâm quá lâu bị chua.
Tết này, nếu nhà bạn còn ông bà, hãy rủ ông bà ngồi gói cùng một nồi. Bạn sẽ học được những động tác không ghi được thành chữ, như cách vỗ cạnh bánh, cách đoán độ chặt của lạt chỉ bằng tiếng kêu. Và nếu chiếc đầu tiên vẫn méo, hãy để riêng nó ra, luộc chung nồi, ăn trước tiên.


Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!