Mùa nồm miền Bắc: nhà đổ mồ hôi, người cũng mệt

Sáng dậy, bạn bước chân xuống nền nhà và suýt trượt. Gạch men ướt như vừa lau, dù không ai lau. Tường đọng những giọt nước chảy thành vệt. Quần áo phơi ba ngày vẫn ẩm, có mùi hăng hăng. Gương phòng tắm mờ đục suốt cả ngày. Ai sống ở Hà Nội hay đồng bằng Bắc Bộ đều nhận ra ngay: nồm về rồi.

Nồm là thứ thời tiết khó giải thích cho người miền Nam hay người nước ngoài. Không mưa to, không lạnh buốt, mà cứ ẩm ướt nhớp nháp, kéo dài từng đợt, thường rơi vào cuối đông sang xuân, quanh khoảng tháng Hai, tháng Ba. Nó không nguy hiểm như bão, nhưng ảnh hưởng đến sức khoẻ và tâm trạng nhiều hơn người ta nghĩ.

Nồm là gì, vì sao nhà "đổ mồ hôi"

Nói đơn giản, nồm xảy ra khi không khí ấm và rất ẩm tràn về sau một đợt lạnh. Tường, nền nhà, đồ vật vẫn còn lạnh từ những ngày rét trước. Hơi nước trong không khí gặp bề mặt lạnh thì ngưng tụ thành giọt, giống hệt cốc nước đá để ngoài trời hè. Đó là lý do nền gạch, tường sơn, kính cửa sổ "đổ mồ hôi".

Độ ẩm trong những ngày nồm nặng có thể lên rất cao, gần như bão hoà. Kèm theo thường là mưa phùn lất phất và trời âm u nhiều ngày không thấy nắng. Người Bắc có chữ "mưa xuân" nghe rất thơ, nhưng ở trong một căn hộ ẩm thấp thì không thơ chút nào.

Cơ thể phản ứng thế nào

Môi trường ẩm là điều kiện thuận lợi cho nấm mốc, mạt bụi nhà và một số vi khuẩn, virus phát triển. Vì vậy mùa nồm hay gắn với vài nhóm vấn đề sức khoẻ quen thuộc.

Đường hô hấp là chỗ dễ "dính" nhất. Người có cơ địa dị ứng, viêm mũi dị ứng, hen phế quản thường thấy triệu chứng nặng lên: hắt hơi liên tục, nghẹt mũi, ho về đêm. Trẻ nhỏ và người già cũng hay bị cảm, viêm họng trong giai đoạn thời tiết chuyển mùa này.

Da cũng chịu khổ. Quần áo không khô hẳn, mặc vào người dễ gây ngứa, nổi mẩn. Các bệnh nấm da, nấm kẽ chân thường gặp hơn khi chân luôn ẩm, nhất là với người phải đi giày cả ngày.

Xương khớp là phàn nàn quen thuộc của người lớn tuổi: trời nồm là đau mỏi. Cơ chế chính xác còn được bàn luận, nhưng cảm giác ê ẩm khi trời ẩm là điều rất nhiều người kể lại.

Còn một thứ khó đo: tâm trạng. Nhiều ngày liền không có nắng, nhà cửa ẩm ướt, đồ đạc mốc meo, người ta dễ uể oải, cáu kỉnh. Điều này không phải tưởng tượng; thiếu ánh sáng tự nhiên kéo dài có ảnh hưởng tới giấc ngủ và tinh thần của nhiều người.

Giữ nhà khô: mẹo dân gian và thiết bị

Mẹo đầu tiên nghe ngược đời nhưng hiệu quả: đóng cửa lại. Nhiều người theo thói quen mở toang cửa cho "thoáng", nhưng ngày nồm, không khí bên ngoài chính là nguồn hơi ẩm. Đóng kín cửa sổ, cửa chính vào những lúc nồm nặng sẽ giảm bớt lượng hơi nước tràn vào. Khi trời hanh trở lại, có gió bấc, hãy mở cửa đón gió khô.

Máy hút ẩm là món đồ nhiều gia đình miền Bắc coi như thiết yếu. Một chiếc máy cỡ vừa có thể hút ra vài lít nước mỗi ngày trong phòng kín, nhìn bình nước đầy mới thấy không khí ẩm đến mức nào. Điều hoà có chế độ "dry" (biểu tượng giọt nước) cũng làm được việc tương tự ở quy mô nhỏ hơn.

Với sàn nhà, lau bằng giẻ khô thay vì giẻ ướt. Một số nhà rải báo cũ hoặc dùng quạt thổi sát sàn. Trong tủ quần áo, đặt túi hút ẩm, gói than hoạt tính hoặc vôi sống bọc kín trong túi vải (cẩn thận để xa tầm tay trẻ em, vì vôi sống gặp nước sinh nhiệt và có tính ăn da).

Quần áo nên sấy hoặc ủi lại trước khi mặc, nhất là đồ trẻ em và đồ lót. Nhiều chung cư mới có khu sấy chung, hoặc có tiệm giặt sấy quanh nhà, đáng tiền trong mấy tuần nồm.

Chăm sức khoẻ trong những tuần ẩm ướt

Phần này là thông tin phổ thông; nếu bạn có bệnh nền hay triệu chứng kéo dài, hãy hỏi bác sĩ.

Giữ ấm cổ, ngực, bàn chân khi ra đường, vì trời nồm thường xen kẽ những đợt lạnh đột ngột. Rửa tay thường xuyên, súc họng bằng nước muối sinh lý nếu bạn có thói quen ấy. Người bị hen hay viêm mũi dị ứng nên giữ đúng phác đồ bác sĩ đã kê và để sẵn thuốc theo hướng dẫn, đừng đợi đến khi lên cơn.

Giặt chăn ga, vỏ gối thường hơn, phơi hoặc sấy thật khô để hạn chế mạt bụi. Thú nhồi bông của trẻ là nơi ẩn náu ưa thích của chúng; có thể cất bớt trong mùa này.

Thực phẩm cũng dễ hỏng, mốc nhanh hơn. Gạo, bánh mì, hạt khô nên để trong hộp kín. Bánh mì để qua đêm thấy chấm mốc thì bỏ cả, đừng cắt bỏ phần mốc rồi ăn phần còn lại, vì sợi nấm có thể đã lan vào bên trong.

Với nhà có trẻ nhỏ, hãy để ý thêm. Trẻ hay bò, chơi dưới sàn, nên sàn ướt vừa dễ trơn ngã vừa dễ làm trẻ nhiễm lạnh. Tã, quần áo của bé cần khô hẳn trước khi mặc. Nếu bé ho, sốt kéo dài, thở nhanh hoặc khò khè, đừng tự xử lý ở nhà mà nên đưa đi khám nhi. Người già trong nhà cũng vậy: đi lại trên nền gạch ướt rất dễ ngã, nên trải thảm chống trơn ở lối đi và nhà tắm trong những tuần này.

Một điều ít người nghĩ tới là đồ điện. Hơi ẩm đọng trên ổ cắm, bảng mạch có thể gây chập. Nên rút phích những thiết bị không dùng, tránh để đồ điện sát tường ẩm, và nếu thấy ổ điện có dấu hiệu lạ thì gọi thợ kiểm tra.

Và đừng quên vận động. Trời xấu khiến người ta chỉ muốn nằm, nhưng vài bài tập trong nhà, đi bộ trong trung tâm thương mại hay hành lang chung cư cũng giúp cơ thể và tinh thần đỡ ì.

Nồm trong ký ức người Bắc

Thật lạ là thứ thời tiết khó chịu ấy lại gắn với những ký ức rất đẹp. Nồm thường đến cùng dịp Tết và sau Tết, khi đào quất còn trong nhà, mùi hương trầm chưa tan, những buổi lễ chùa đầu năm trong mưa bụi. Người Hà Nội xa quê kể rằng có khi họ nhớ cả cái ẩm ướt ấy, cái mùi đất mùi rêu bốc lên từ những bức tường cũ.

Nồm rồi sẽ qua, thường chỉ sau một đợt gió mùa đông bắc mới. Sáng hôm ấy bạn tỉnh dậy, sàn nhà khô ráo, trời hanh, quần áo phơi buổi sáng đến chiều đã giòn tay. Trước khi ngày ấy đến, có lẽ việc nhỏ nên làm ngay là kiểm tra góc tủ quần áo và mặt sau tủ bếp, nơi nấm mốc hay lặng lẽ mọc lên mà không ai để ý.