Khoảng 6 triệu người Việt ở hơn 130 quốc gia: họ ở đâu và vì sao

Tóm tắt nhanh

• Theo Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, có khoảng 6 đến 6,5 triệu người Việt đang sinh sống ở hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ.
• Hoa Kỳ có cộng đồng đông nhất: khoảng 2,3 triệu người tự nhận là người gốc Việt năm 2023, theo Pew Research Center.
• Cộng đồng hình thành qua nhiều làn sóng: thời thuộc địa, sau năm 1975, hợp tác lao động với Đông Âu, và lao động, du học ở châu Á những năm gần đây.
• Kiều hối năm 2025 đạt mức kỷ lục gần 18 tỷ USD, cho thấy mối liên kết kinh tế bền chặt với quê nhà.

Người Việt ở đâu trên bản đồ

Nếu đánh dấu nơi người Việt sinh sống trên bản đồ thế giới, bạn sẽ thấy những cụm đậm ở Bắc Mỹ, Tây Âu, Đông Á và Australia. Hơn 80% kiều bào sống tại các nước phát triển.

Một số cộng đồng lớn, theo các số liệu ước tính gần đây:

• Hoa Kỳ: khoảng 2,3 triệu người (2023), tập trung đông ở California và Texas.
• Nhật Bản: khoảng 520.000 người (2023), tăng rất nhanh trong hơn một thập niên qua.
• Pháp: ước tính khoảng 400.000 người.
• Australia: khoảng 335.000 người sinh ra tại Việt Nam (điều tra dân số 2021).
• Hàn Quốc, Đài Loan, Canada, Đức: mỗi nơi vài trăm nghìn người.

Các con số này đến từ những năm và phương pháp đếm khác nhau. Có nơi đếm người mang quốc tịch Việt Nam, có nơi đếm cả thế hệ thứ hai, thứ ba tự nhận gốc Việt. Vì vậy nên xem chúng như bức tranh tương đối hơn là con số tuyệt đối.

Bốn làn sóng di cư

1. Thời thuộc địa: từ đầu thế kỷ 20, một số người Việt sang Pháp làm việc, học tập hoặc phục vụ trong quân đội. Đây là hạt nhân đầu tiên của cộng đồng người Việt ở châu Âu.
2. Sau năm 1975: làn sóng lớn nhất về quy mô, khi hàng trăm nghìn người rời Việt Nam và tái định cư chủ yếu ở Hoa Kỳ, Canada, Australia và Pháp.
3. Hợp tác lao động với Đông Âu: thập niên 1980, nhiều người Việt sang Liên Xô, Đông Đức, Tiệp Khắc làm việc và học tập. Không ít người ở lại sau khi khối Đông Âu tan rã, tạo nên cộng đồng ở Đức, Séc, Ba Lan, Nga.
4. Lao động và du học ở châu Á: từ những năm 2000 đến nay, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan trở thành điểm đến chính của lao động, du học sinh và các cuộc hôn nhân xuyên quốc gia.

Mỗi làn sóng để lại một dấu ấn riêng. Cộng đồng ở Mỹ thường có nhiều thế hệ và đã hội nhập sâu; cộng đồng ở Nhật, Hàn trẻ hơn, nhiều người vẫn giữ quốc tịch Việt Nam và có kế hoạch trở về.

Cộng đồng làm gì ở nước sở tại

Người Việt ở nước ngoài để lại dấu ấn trong nhiều lĩnh vực:

• Ẩm thực: nhà hàng phở, bánh mì, quán cà phê Việt trở thành một phần quen thuộc của nhiều thành phố.
• Dịch vụ: ngành làm móng ở Mỹ là ví dụ nổi tiếng về một ngách nghề do người Việt phát triển mạnh.
• Khoa học và kỹ thuật: cộng đồng có hàng trăm trí thức, chuyên gia được ghi nhận, nhiều người tham gia hợp tác với các trường đại học và doanh nghiệp trong nước.
• Văn hóa: âm nhạc, văn học và điện ảnh của người Việt hải ngoại góp phần giới thiệu Việt Nam với khán giả quốc tế.

Sợi dây nối với quê nhà

Mối liên hệ dễ đo nhất là kiều hối. Năm 2025, lượng kiều hối về Việt Nam đạt mức kỷ lục gần 18 tỷ USD. Khoản tiền này hỗ trợ gia đình, đầu tư kinh doanh và góp vào nguồn ngoại tệ của nền kinh tế.

Nhưng sợi dây không chỉ là tiền. Mỗi dịp Tết, hàng nghìn kiều bào về nước, nhiều nơi có chương trình đón tiếp riêng. Các lớp dạy tiếng Việt cuối tuần cho trẻ em gốc Việt cũng là cách cộng đồng giữ ngôn ngữ và bản sắc qua các thế hệ.

Ở một số nước, cộng đồng còn được công nhận chính thức. Tại Cộng hòa Séc, từ tháng 7 năm 2013, người Việt có đại diện riêng trong Hội đồng Chính phủ về các dân tộc thiểu số, được hiểu rộng rãi là sự công nhận người Việt như một dân tộc thiểu số tại nước này.

Bạn có biết? Năm 2013, Cộng hòa Séc trao cho cộng đồng người Việt một ghế riêng trong Hội đồng Chính phủ về các dân tộc thiểu số, đưa người Việt trở thành một trong những nhóm thiểu số được công nhận ở quốc gia Trung Âu này.

Điều đáng nhớ

Cộng đồng người Việt toàn cầu không phải một khối đồng nhất, mà là nhiều lớp người với lịch sử di cư khác nhau: người đi từ thời thuộc địa, người ra đi sau chiến tranh, người sang Đông Âu làm việc và thế hệ trẻ đi học, đi làm ở châu Á hôm nay.

Điểm chung của họ là một sợi dây vô hình với quê hương: bữa cơm Tết, câu tiếng Việt dạy cho con, và khoản tiền gửi về mỗi tháng. Chính sợi dây ấy khiến khoảng 6 triệu người ở hơn 130 quốc gia vẫn là một phần của câu chuyện Việt Nam.