Hàng Việt đi khắp thế giới: từ hạt điều đến chiếc điện thoại

Tóm tắt nhanh

• Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 475 tỷ USD, tăng khoảng 17%, theo số liệu thống kê chính thức.
• Nhóm máy tính, điện tử và linh kiện lần đầu vượt 100 tỷ USD, đạt khoảng 107,7 tỷ USD; điện thoại và linh kiện khoảng 56,7 tỷ USD.
• Việt Nam là nước xuất khẩu hạt điều lớn nhất thế giới nhiều năm liền và là số một về cà phê robusta.
• Gạo vẫn xuất khẩu hơn 8 triệu tấn năm 2025, dù giá trị giảm do giá thế giới đi xuống.

Hai gương mặt của hàng Việt

Khi nghĩ đến hàng Việt Nam, nhiều người nước ngoài hình dung cà phê, gạo hay hạt điều. Nhưng nếu nhìn vào con số, mặt hàng xuất khẩu lớn nhất lại nằm trong túi quần của họ: chiếc điện thoại và các thiết bị điện tử.

Xuất khẩu Việt Nam vì thế có hai gương mặt:

• Nông sản: mang thương hiệu quốc gia rõ ràng, gắn với đất đai và nông dân Việt.
• Hàng công nghệ: giá trị lớn hơn nhiều, phần lớn do doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sản xuất tại Việt Nam.

Điện tử và điện thoại: những con số lớn nhất

Năm 2025, nhóm hàng máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 107,7 tỷ USD, tăng khoảng 48% so với năm trước, lần đầu tiên vượt mốc 100 tỷ USD. Điện thoại và linh kiện đạt khoảng 56,7 tỷ USD.

Nói cách khác, chỉ riêng hai nhóm này đã chiếm khoảng một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhiều thương hiệu điện tử toàn cầu đặt nhà máy lớn tại Việt Nam, biến các khu công nghiệp ở miền Bắc và miền Nam thành mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng thế giới.

Thách thức nằm ở giá trị gia tăng: phần lớn linh kiện cốt lõi vẫn nhập khẩu, và phần đóng góp của doanh nghiệp Việt trong chuỗi này còn khiêm tốn. Đây là bài toán mà chính sách công nghiệp những năm tới đang hướng tới.

Nông sản: nhỏ hơn về tiền, lớn về thương hiệu

1. Hạt điều: năm 2025 lần đầu vượt 5 tỷ USD, đạt khoảng 5,2 tỷ USD với gần 767.000 tấn. Theo Hiệp hội Điều Việt Nam, Việt Nam giữ vị trí xuất khẩu điều số một thế giới khoảng 18 năm và cung cấp hơn 80% nhân điều toàn cầu.
2. Cà phê: Việt Nam thường đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu cà phê, sau Brazil, và là số một về cà phê robusta. Giá cà phê tăng mạnh đưa kim ngạch năm 2025 lên mức kỷ lục, khoảng 8 đến 9 tỷ USD theo các ước tính đầu năm 2026.
3. Gạo: khoảng 8,06 triệu tấn, trị giá hơn 4,1 tỷ USD theo số liệu hải quan. Giá trị giảm khoảng 27% so với năm 2024 do giá gạo thế giới đi xuống. Philippines là khách hàng lớn nhất, chiếm khoảng 40% sản lượng.
4. Hồ tiêu: đến tháng 11 năm 2025 đã đạt khoảng 1,5 tỷ USD. Báo chí trong nước thường dẫn nhận định Việt Nam chiếm khoảng 60% lượng tiêu xuất khẩu toàn cầu.

Một điều thú vị là thị trường cũng đang thay đổi. Với hạt điều, Trung Quốc đã vượt Mỹ để trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam năm 2025.

Ngoài điện tử và nông sản, nhãn “Made in Vietnam” còn xuất hiện trên quần áo, giày dép, đồ gỗ nội thất và hải sản. Nhiều thương hiệu thời trang và thể thao quốc tế đặt một phần lớn sản lượng tại các nhà máy ở Việt Nam. Tôm, cá tra Việt Nam cũng có mặt trong siêu thị ở châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Á.

Chính sự đa dạng này giúp xuất khẩu Việt Nam không phụ thuộc hoàn toàn vào một mặt hàng, dù nhóm điện tử vẫn là trụ cột lớn nhất.

Từ “bán thô” đến “bán thương hiệu”

Phần lớn nông sản Việt từ lâu được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu, rồi được doanh nghiệp nước ngoài rang, đóng gói và gắn thương hiệu của họ. Người tiêu dùng ở châu Âu có thể uống cà phê robusta Việt Nam mỗi sáng mà không hề biết.

Xu hướng gần đây là đi xa hơn trong chuỗi giá trị:

• Cà phê rang xay và cà phê hòa tan mang thương hiệu Việt xuất hiện trên kệ siêu thị nước ngoài.
• Các giống gạo thơm Việt Nam đoạt giải trong các cuộc thi gạo quốc tế, giúp nâng giá bán.
• Doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu: điều rang muối, tiêu xay, cà phê đặc sản.

Bạn có biết? Theo Hiệp hội Điều Việt Nam, hơn 80% lượng nhân điều trên thị trường thế giới đi qua Việt Nam. Nếu bạn ăn một nắm hạt điều ở bất kỳ đâu, khả năng cao chúng đã được chế biến tại Việt Nam.

Điều đáng nhớ

Hàng Việt đi khắp thế giới theo hai con đường song song: nông sản mang đậm dấu ấn đất và người Việt, và hàng công nghệ đưa Việt Nam vào trung tâm chuỗi cung ứng toàn cầu.

Câu hỏi của thập niên tới không còn là bán được bao nhiêu, mà là giữ lại được bao nhiêu giá trị. Mỗi gói cà phê, mỗi túi hạt điều mang tên Việt Nam trên kệ hàng nước ngoài là một bước nhỏ trả lời câu hỏi đó.