An toàn số 15/11/2026 6 phút đọc

Cách tắt dùng dữ liệu để huấn luyện AI trong ChatGPT, Claude và Gemini

Từng công tắc nằm ở đâu, bật tắt thì dữ liệu được giữ bao lâu, và những rò rỉ mà không cài đặt nào chặn được.

Ảnh: BalticServers.com · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Bạn vừa dán vào chatbot bản kết quả xét nghiệm máu của mẹ để hỏi chỉ số nào bất thường. Câu trả lời hữu ích. Nhưng rồi một câu hỏi lởn vởn: tờ xét nghiệm ấy giờ nằm ở đâu? Có ai đọc nó không? Nó có trở thành một phần "kiến thức" của mô hình đời sau không?

Bài trò chuyện với chatbot: dữ liệu của bạn đi đâu đã giải thích nguyên tắc chung. Bài này đi vào thực hành: từng công tắc nằm ở đâu trong ChatGPT, Claude và Gemini, bật tắt thì khác nhau thế nào. Tên mục có thể thay đổi theo phiên bản ứng dụng, nhưng logic thì giữ nguyên.

Ba câu hỏi cần tách bạch

Khi nói "dữ liệu của tôi", thực ra có ba chuyện khác nhau:

  1. Lưu trữ: cuộc trò chuyện được giữ trên máy chủ bao lâu?
  2. Huấn luyện: nội dung có được dùng để cải thiện mô hình tương lai không?
  3. Người xem: có nhân viên hay người đánh giá nào đọc hội thoại không?

Tắt huấn luyện không có nghĩa là không lưu. Xoá lịch sử không có nghĩa là xoá ngay lập tức. Hiểu điều này giúp bạn đặt kỳ vọng đúng.

ChatGPT: một công tắc và một chế độ tạm thời

Tắt huấn luyện: vào Cài đặt, mục Kiểm soát dữ liệu (Data Controls), tắt tuỳ chọn "Cải thiện mô hình cho mọi người" (Improve the model for everyone). Cài đặt áp dụng cho cả tài khoản, trên mọi thiết bị. Lịch sử trò chuyện vẫn còn, chỉ không dùng để huấn luyện.

Trò chuyện tạm thời (Temporary Chat): bật ở đầu cuộc trò chuyện mới. Những cuộc này không hiện trong lịch sử, không dùng trí nhớ, không dùng để huấn luyện, và bị xoá khỏi hệ thống sau 30 ngày. Dùng cho câu hỏi về sức khoẻ, tài chính, chuyện riêng.

Trí nhớ: ChatGPT có thể nhớ thông tin về bạn qua các cuộc trò chuyện. Vào mục cá nhân hoá để xem danh sách nó đã nhớ, xoá từng mục hoặc tắt hẳn. Kiểm tra mục này định kỳ, đôi khi bạn sẽ ngạc nhiên vì những gì nó ghi lại.

Xoá cuộc trò chuyện: cuộc trò chuyện đã xoá được lên lịch xoá vĩnh viễn khỏi hệ thống trong vòng 30 ngày, trừ một số trường hợp luật định.

Claude: công tắc quyết định thời gian lưu

Tắt huấn luyện: vào Cài đặt, mục Quyền riêng tư (Privacy), tìm công tắc "Giúp cải thiện Claude" (Help improve Claude). Từ cuối năm 2025, Anthropic hỏi người dùng gói cá nhân (Free, Pro, Max) có đồng ý cho dùng hội thoại để huấn luyện không.

Điểm khác biệt quan trọng: nếu bật, các cuộc trò chuyện mới hoặc được tiếp tục có thể được lưu tới năm năm. Nếu tắt, thời gian lưu ngắn hơn nhiều, khoảng 30 ngày. Nói cách khác, công tắc này không chỉ ảnh hưởng chuyện huấn luyện mà còn quyết định dữ liệu nằm trên máy chủ bao lâu.

Trò chuyện ẩn danh: Claude có chế độ trò chuyện ẩn danh (incognito), không lưu vào lịch sử và không dùng để cải thiện mô hình. Biểu tượng thường nằm ở góc màn hình khi mở cuộc trò chuyện mới.

Trí nhớ: tương tự ChatGPT, Claude có tính năng trí nhớ mà bạn xem, sửa và tắt được trong cài đặt.

Lưu ý: tài khoản doanh nghiệp (Team, Enterprise) và truy cập qua API có chính sách riêng, mặc định không dùng dữ liệu để huấn luyện.

Gemini: "Hoạt động" và ngưỡng 72 giờ

Tắt lưu hoạt động: trong ứng dụng Gemini, vào phần Cài đặt, tìm mục Hoạt động (trước đây tên là Hoạt động trên các ứng dụng Gemini, gần đây có tên Keep Activity). Chọn Tắt, hoặc Tắt và xoá hoạt động.

Khi tắt, các cuộc trò chuyện mới không được dùng để huấn luyện mô hình, nhưng Google vẫn giữ chúng tối đa 72 giờ để trả lời và chống lạm dụng. Không có cách nào tránh khoảng 72 giờ này. Tắt cũng không tự xoá những cuộc trò chuyện cũ; muốn xoá phải chọn xoá riêng.

Trò chuyện tạm thời: Gemini có chế độ trò chuyện tạm thời, không lưu vào hoạt động, không dùng để huấn luyện, giữ tối đa 72 giờ.

Người đánh giá: Google nói rõ trong chính sách rằng một phần hội thoại có thể được người đánh giá xem xét để cải thiện chất lượng, và phần đã được xem xét có thể giữ lâu hơn, tách khỏi tài khoản của bạn. Lời khuyên chính thức của Google: đừng nhập thông tin bí mật mà bạn không muốn người đánh giá thấy.

Ứng dụng kết nối: nếu bạn cho Gemini đọc Gmail, Drive, Lịch, hãy vào phần ứng dụng kết nối để xem và tắt những kết nối không cần.

Xuất dữ liệu và kiểm tra lại sau mỗi lần cập nhật

Muốn biết chính xác dịch vụ đang giữ gì về mình, hãy dùng chức năng xuất dữ liệu. ChatGPT có nút xuất dữ liệu trong mục Kiểm soát dữ liệu; Claude có tuỳ chọn tương tự trong phần Quyền riêng tư; với Google, công cụ Google Takeout cho phép tải về dữ liệu của nhiều dịch vụ. Tệp gửi về email thường gồm toàn bộ lịch sử trò chuyện. Đọc lướt qua một lần, nhiều người giật mình vì những gì mình đã gõ vào từ hai năm trước.

Các hãng AI cập nhật chính sách và giao diện liên tục. Một công tắc bạn tắt năm ngoái có thể được đổi tên, tách đôi, hoặc kèm một lựa chọn mới mặc định bật. Khi nhận email thông báo "cập nhật điều khoản", đừng bấm đồng ý cho xong; mở phần cài đặt ra xem lại.

Những rò rỉ không nằm trong công tắc nào

Cài đặt chỉ bảo vệ được phần trong tay nhà cung cấp. Nhiều rủi ro đến từ chính người dùng:

  • Link chia sẻ: ai có link đều đọc được cuộc trò chuyện. Từng có trường hợp link chia sẻ hội thoại xuất hiện trong kết quả tìm kiếm Google vì người dùng tick vào ô cho phép tìm thấy mà không để ý. Vào phần cài đặt để xem và xoá các link đã chia sẻ.
  • Thiết bị dùng chung: máy tính ở công ty, điện thoại cho con mượn. Lịch sử trò chuyện hiện ngay ở thanh bên. Đăng xuất hoặc khoá ứng dụng.
  • Ứng dụng giả: trên kho ứng dụng có nhiều ứng dụng mang tên "AI Chat", "GPT Assistant" không phải của các hãng lớn, thu thập dữ liệu với chính sách mập mờ. Chỉ tải ứng dụng do OpenAI, Anthropic, Google phát hành.
  • Tài khoản mua chung: tài khoản trả phí "giá rẻ dùng chung" nghĩa là người bán và những người dùng chung có thể đọc toàn bộ lịch sử của bạn.
  • Tiện ích trình duyệt: các tiện ích "tóm tắt bằng AI" có thể đọc mọi trang bạn mở. Gỡ những cái không dùng.

Một nguyên tắc đơn giản hơn mọi cài đặt

Dù tắt hết mọi công tắc, cách bảo vệ chắc chắn nhất vẫn là không đưa thông tin nhạy cảm lên ngay từ đầu. Trước khi dán, xoá họ tên, số căn cước, số điện thoại, địa chỉ, số tài khoản. Thay bằng "bệnh nhân nữ, 58 tuổi", "Công ty A". Với tờ xét nghiệm của mẹ, bạn chỉ cần giữ lại tên chỉ số, giá trị và khoảng tham chiếu; họ tên và mã bệnh nhân không giúp gì cho câu trả lời.

Mật khẩu, mã OTP, số thẻ ngân hàng thì không bao giờ có lý do để dán vào chatbot. Nếu ai đó, hoặc trang nào đó, bảo bạn làm vậy, đó là dấu hiệu lừa đảo. Cách bảo vệ tài khoản nói chung có trong bài bảo mật tài khoản Google và Apple từng bước.

Dành mười phút tối nay mở phần cài đặt của chatbot bạn dùng nhiều nhất. Đọc mục trí nhớ xem nó biết gì về bạn. Có thể bạn sẽ giữ nguyên mọi thứ, nhưng ít nhất đó là lựa chọn của bạn, không phải mặc định của ai khác.

Bình luận (0)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!