Thủ thuật 17/11/2026 6 phút đọc

Phím tắt và thủ thuật Windows ít người biết: bộ nhớ tạm, chụp màn hình, dọn ổ cứng

Windows + V lưu mọi thứ bạn đã chép, Windows + Shift + S chụp đúng vùng cần chụp. Những phím tắt và cài đặt có sẵn giúp máy gọn, việc nhanh, dữ liệu an toàn.

Ảnh: W.carter · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Bạn vừa chép một đoạn văn, rồi chép thêm một đường link, rồi chợt nhớ ra cần dán lại đoạn văn lúc nãy. Nó đã bị đè mất. Bạn quay lại tài liệu cũ, tìm, chép lại. Ba mươi giây, nhân lên hàng chục lần mỗi ngày. Trong khi đó, Windows có sẵn một tính năng lưu lịch sử những thứ bạn đã chép, chỉ cần bấm Windows + V. Phần lớn người dùng máy tính văn phòng chưa bao giờ bấm tổ hợp phím đó.

Bài này gom những phím tắt và tính năng có sẵn trong Windows 11 (phần lớn dùng được cả trên Windows 10) đáng học nhất, cộng vài việc nên làm để máy chạy gọn và dữ liệu an toàn.

Năm phím tắt đổi cách bạn làm việc

Windows + V: lịch sử bộ nhớ tạm. Lần đầu bấm, Windows hỏi có bật không, chọn bật. Từ đó, mỗi lần bấm Windows + V, bạn thấy danh sách những đoạn chữ, ảnh đã chép gần đây và chọn cái cần dán. Có thể ghim những đoạn hay dùng như địa chỉ công ty, số tài khoản nhận lương, lời chào email.

Windows + Shift + S: chụp một vùng màn hình. Màn hình tối lại, bạn kéo chọn vùng cần chụp, ảnh nằm sẵn trong bộ nhớ tạm để dán vào Zalo, email, Word. Nhanh hơn nhiều so với chụp cả màn hình rồi cắt.

Windows + . (dấu chấm): bảng biểu tượng cảm xúc và ký tự đặc biệt. Ngoài emoji, có cả ký hiệu như °, ±, →, ký tự toán học, giúp bạn khỏi tra Google "ký hiệu độ C copy".

Windows + L: khoá máy ngay lập tức. Thói quen nên có mỗi khi rời bàn làm việc, dù chỉ đi lấy nước. Một đồng nghiệp tinh nghịch, hay tệ hơn là người lạ, chỉ cần vài giây với máy đang mở.

Windows + mũi tên trái hoặc phải: chia đôi màn hình. Đặt bảng Excel bên trái, email bên phải để đối chiếu. Trên Windows 11, Windows + Z mở các bố cục chia ba, chia bốn màn hình.

Thêm vài phím tắt nhỏ mà có võ

  • Ctrl + Shift + T trong trình duyệt: mở lại tab vừa lỡ tay đóng. Bấm tiếp để mở các tab đóng trước đó.
  • Ctrl + Shift + Esc: mở thẳng Trình quản lý tác vụ (Task Manager) khi máy treo hay có ứng dụng không phản hồi.
  • Windows + E: mở File Explorer. Windows + D: hiện màn hình nền, bấm lần nữa để quay lại.
  • Alt + Tab: chuyển nhanh giữa các cửa sổ. Windows + Tab: xem tất cả cửa sổ và tạo màn hình ảo, tách việc công ty với việc riêng.
  • Ctrl + Shift + V trong nhiều ứng dụng: dán chữ không kèm định dạng, khỏi phải sửa phông chữ lộn xộn khi chép từ web sang Word.
  • Windows + Space: đổi ngôn ngữ nhập liệu. Windows 10 và 11 có sẵn bàn phím tiếng Việt kiểu Telex, VNI; vẫn có nhiều người thích dùng bộ gõ quen thuộc như Unikey hay EVKey.

Trong File Explorer cũng có vài mẹo đáng nhớ. F2 đổi tên tệp đang chọn. Chọn nhiều tệp cùng lúc rồi bấm F2, gõ một tên, Windows sẽ đổi tất cả thành dạng "Hoá đơn (1)", "Hoá đơn (2)" và cứ thế tiếp, hợp để đặt lại tên một loạt ảnh chụp chứng từ. Ctrl + Shift + N tạo thư mục mới. Windows + Print Screen chụp toàn màn hình và tự lưu thành tệp trong thư mục Ảnh, mục Ảnh chụp màn hình, tiện khi cần chụp nhiều lần liên tục mà không phải dán ngay.

Mẹo học phím tắt: đừng học một lúc mười cái. Chọn hai cái, dán giấy nhớ lên cạnh màn hình, dùng một tuần cho quen tay rồi mới thêm.

Dọn ổ cứng mà không cần phần mềm lạ

Máy chậm và ổ C báo đỏ? Trước khi tải các phần mềm "dọn rác, tăng tốc" trên mạng (nhiều cái kèm quảng cáo hoặc phần mềm không mong muốn), hãy dùng công cụ có sẵn.

Vào Cài đặt, Hệ thống, Lưu trữ (Storage). Ở đây bạn thấy dung lượng chia theo loại: ứng dụng, tệp tạm, tài liệu, ảnh. Mục Tệp tạm thời cho phép xoá tệp cài đặt Windows cũ, bộ nhớ đệm, thùng rác. Windows 11 còn có mục Đề xuất dọn dẹp, liệt kê tệp lớn, tệp lâu không dùng, ứng dụng ít mở.

Bật Storage Sense trong cùng trang để Windows tự dọn tệp tạm và thùng rác theo lịch. Rồi kiểm tra thư mục Downloads, nơi tệp cài đặt và tài liệu tải về chất đống nhiều năm.

Máy khởi động chậm: kiểm tra ứng dụng chạy cùng Windows

Rất nhiều phần mềm tự đăng ký chạy mỗi khi bật máy: ứng dụng chat, phần mềm cập nhật của máy in, trình phát nhạc, ứng dụng của hãng sản xuất laptop. Vào Cài đặt, Ứng dụng, Khởi động (Startup), hoặc mở Task Manager và chọn thẻ Ứng dụng khởi động. Tắt những gì không cần chạy ngay khi mở máy. Mức ảnh hưởng (cao, trung bình, thấp) được ghi sẵn để bạn chọn cái nào tắt trước.

Đừng tắt phần mềm diệt virus và trình điều khiển phần cứng nếu không rõ chúng là gì. Khi nghi ngờ, tra tên phần mềm trước khi tắt.

Sao lưu và cập nhật: hai việc không thể bỏ

Cập nhật Windows không chỉ thêm tính năng mà còn vá lỗ hổng bảo mật. Windows 10 đã hết hỗ trợ miễn phí từ ngày 14/10/2025, nghĩa là không còn nhận bản vá bảo mật thường xuyên trừ khi đăng ký chương trình cập nhật mở rộng (ESU). Nếu máy đủ cấu hình, nên nâng lên Windows 11. Nếu không, cân nhắc đăng ký ESU hoặc hạn chế dùng máy đó cho ngân hàng, email công việc.

Sao lưu là việc ai cũng biết nên làm và ít ai làm. Windows có hai cách đơn giản. Một là OneDrive: bật sao lưu thư mục Desktop, Tài liệu, Ảnh để tự đồng bộ lên đám mây; bản miễn phí dung lượng nhỏ, cần nhiều hơn thì trả phí. Hai là Lịch sử tệp (File History) trong Control Panel: tự sao chép tài liệu sang ổ cứng rời theo định kỳ, giữ nhiều phiên bản cũ để lấy lại khi lỡ ghi đè. Lý tưởng nhất là dùng cả hai, theo nguyên tắc trong bài ransomware và sao lưu 3-2-1.

Vài cài đặt bảo mật nên kiểm tra

  • Windows Security (Bảo mật Windows) có sẵn và đủ dùng cho phần lớn người dùng cá nhân. Mở ra xem các mục đều có dấu tích xanh.
  • Đăng nhập bằng Windows Hello (vân tay, khuôn mặt hoặc mã PIN) thay cho mật khẩu dài gõ mỗi sáng.
  • Mã hoá ổ đĩa: nhiều laptop Windows 11 có mã hoá thiết bị hoặc BitLocker. Khi laptop bị mất, dữ liệu không bị đọc trộm. Lưu khoá khôi phục ở nơi an toàn, thường là trong tài khoản Microsoft.
  • Chỉ tải phần mềm từ trang chính thức hoặc Microsoft Store. Phần mềm "crack" là đường vào phổ biến của mã độc tống tiền và mã độc đánh cắp mật khẩu.

Ngay bây giờ, bấm Windows + V và bật lịch sử bộ nhớ tạm. Chép thử ba đoạn bất kỳ, rồi bấm lại Windows + V. Khoảnh khắc thấy cả ba nằm đó chờ bạn chọn, bạn sẽ tự hỏi sao mình không biết sớm hơn.

Bình luận (0)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!