Biển đảo 26/09/2026 6 phút đọc

Du lịch Côn Đảo: biển xanh, nhà tù và nghĩa trang Hàng Dương

Nửa đêm ở nghĩa trang Hàng Dương vẫn có người xếp hàng thắp hương, còn ban ngày bãi biển trong vắt gần như không bóng người. Côn Đảo cần được đi chậm.

Ảnh: [Tycho] talk , http://shansov.net · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Điểm đến
Côn Đảo
Ở đâu
TP.HCM (trước là Bà Rịa – Vũng Tàu)
Thời điểm đẹp
Tháng 3–9
Chi phí tham khảo
Trung bình đến hơi cao

Nửa đêm ở nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo, vẫn có người đứng xếp hàng. Họ cầm hoa, cầm nén hương, có người mang theo cả gương lược, chờ đến lượt thắp hương trước mộ chị Võ Thị Sáu. Ban ngày, cách đó không xa, những bãi biển nước trong đến mức thấy rõ cát dưới đáy gần như vắng người. Côn Đảo là nơi hai trạng thái ấy sống cạnh nhau: một quần đảo đẹp đến lặng người và một quá khứ nặng đến mức người ta vẫn hạ giọng khi nhắc đến.

Nếu bạn đang cân nhắc một chuyến đi, nên biết trước rằng Côn Đảo không hợp với ai muốn tiệc tùng hay mua sắm. Nó hợp với người chịu đi chậm, chịu nghe kể chuyện, và không ngại một buổi chiều chỉ ngồi nhìn biển.

Quần đảo ngoài khơi và một trăm năm nhà tù

Côn Đảo là một quần đảo gồm hơn chục hòn đảo lớn nhỏ ngoài khơi biển Đông Nam Bộ, đảo lớn nhất là Côn Sơn, nơi có thị trấn và gần như mọi hoạt động của du khách. Về hành chính, Côn Đảo từ lâu thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu; sau đợt sắp xếp lại các tỉnh năm 2025, khu vực này nay thuộc TP.HCM. Bạn nên kiểm tra lại thông tin hành chính mới nhất nếu cần làm giấy tờ.

Người Pháp lập nhà tù ở đây từ nửa sau thế kỷ XIX, vào những năm 1860. Suốt hơn một thế kỷ, qua thời Pháp rồi thời chính quyền Sài Gòn, Côn Đảo là nơi giam giữ hàng vạn người, trong đó có nhiều nhà yêu nước và chiến sĩ cách mạng. Những cái tên như Phan Chu Trinh, Lê Duẩn, Tôn Đức Thắng, Phạm Văn Đồng đều từng bị đày ra đây. Người ta gọi nơi này là "địa ngục trần gian", và khi đi qua các trại giam, bạn sẽ hiểu cái tên ấy không phải lời nói quá.

Đi thăm di tích: nên đi với người kể chuyện

Hệ thống di tích nằm ngay trong thị trấn, đi bộ hoặc đạp xe được. Các điểm thường được ghé gồm dinh Chúa Đảo (nơi ở của viên chúa ngục, nay là bảo tàng), trại Phú Hải, trại Phú Sơn, khu chuồng cọp do người Pháp xây và khu chuồng cọp được xây thêm về sau, cầu tàu 914.

Chuồng cọp là nơi để lại ấn tượng mạnh nhất. Đó là những dãy xà lim hẹp, phía trên có lưới sắt, cai ngục đi trên lối hành lang ở trên cao nhìn xuống, có thể rắc vôi bột hay dội nước xuống tù nhân. Cầu tàu 914 thì mang trong tên mình một con số được kể lại là số người đã chết trong quá trình xây dựng nó; con số này mang tính truyền khẩu, có lẽ nên hiểu như một cách nói về sự khốc liệt hơn là một thống kê chính xác.

Đi một mình, bạn sẽ thấy tường, thấy song sắt, thấy các tượng mô phỏng. Đi cùng hướng dẫn viên của ban quản lý di tích, hoặc một người dân địa phương am hiểu, những bức tường ấy mới bắt đầu có tên người, có câu chuyện. Nên dành ít nhất một buổi sáng trọn vẹn cho khu di tích, và đi vào giờ mát.

Nghĩa trang Hàng Dương và chuyến viếng đêm

Nghĩa trang Hàng Dương là nơi yên nghỉ của rất nhiều người tù đã chết ở Côn Đảo, phần lớn không xác định được danh tính. Ngôi mộ được viếng nhiều nhất là mộ chị Võ Thị Sáu, nữ chiến sĩ trẻ bị xử bắn ở Côn Đảo năm 1952 khi chưa tròn hai mươi tuổi. Quanh chị có nhiều câu chuyện linh thiêng truyền miệng, và không ít người đến đây với tâm thế cầu xin như đi lễ.

Viếng đêm là tục đã thành nếp ở Côn Đảo. Nếu bạn đi, hãy ăn mặc kín đáo, giữ trật tự, và đừng quá bận tâm đến những lời mời mua đồ lễ đắt đỏ ở cổng. Một bó hoa và nén hương là đủ. Dù quan điểm tâm linh của bạn thế nào, đứng giữa hàng nghìn ngôi mộ trong ánh nến lúc nửa đêm là một trải nghiệm khó quên.

Biển, rừng và những con rùa

Phần lớn diện tích Côn Đảo nằm trong vườn quốc gia, gồm cả rừng trên đảo và vùng biển quanh đó. Nhờ vậy mà biển ở đây còn trong, san hô còn, và nhịp sống chậm hơn hẳn các đảo du lịch khác.

Bãi Đầm Trầu, gần sân bay, là bãi tắm đẹp được nhắc đến nhiều, đôi khi bạn được nhìn máy bay hạ cánh ngay trên đầu. Bãi Nhát, bãi An Hải gần thị trấn tiện cho ai không muốn đi xa. Có những tuyến đường mòn xuyên rừng ra các bãi vắng hoặc lên đỉnh núi nhìn xuống vịnh; muốn đi các tuyến trong vườn quốc gia, bạn nên hỏi kiểm lâm hoặc ban quản lý về quy định và thuê người dẫn khi cần.

Côn Đảo còn nổi tiếng là nơi rùa biển lên bãi đẻ trứng, nhất là ở các đảo như Hòn Bảy Cạnh. Mùa rùa thường rơi vào khoảng giữa năm, đại khái từ mùa hè sang đầu thu. Vườn quốc gia có lúc tổ chức cho du khách ngủ lại đảo để xem rùa đẻ hoặc thả rùa con về biển, với số lượng hạn chế và quy định nghiêm ngặt. Nếu được đi, hãy làm đúng hướng dẫn: không đèn flash, không chạm vào rùa, không đi lại lung tung trên bãi.

Khi nào đi, đi bằng gì

Thời tiết Côn Đảo chia hai mùa. Khoảng từ tháng 3 đến tháng 9, biển thường êm hơn, trời nắng, hợp để tắm biển và lặn ngắm san hô. Cuối năm có gió mùa đông bắc, biển động hơn, tàu thuyền có thể bị hoãn, nhưng đảo vắng và mát, vẫn đi thăm di tích thoải mái. Các dịp lễ lớn và cuối tuần mùa hè, vé máy bay và phòng nghỉ thường căng.

Có hai cách ra đảo chính: máy bay từ TP.HCM (và có lúc có chuyến từ Hà Nội hoặc một số thành phố khác, tuỳ mùa), hoặc tàu cao tốc từ Vũng Tàu hay từ cảng Trần Đề (Sóc Trăng cũ). Đi tàu rẻ hơn nhưng mất nhiều giờ trên biển, dễ say sóng và phụ thuộc thời tiết. Lịch và hãng khai thác thay đổi khá thường xuyên, nên hãy kiểm tra gần ngày đi.

Trên đảo, thuê xe máy là cách tiện nhất; đường ít xe, nhưng có những đoạn đèo dốc ven biển cần đi cẩn thận. Chi phí chung ở mức trung bình đến hơi cao so với đất liền, vì nhiều thứ phải chở từ đất liền ra. Hải sản tươi, nhưng nên hỏi giá trước khi gọi món.

Một chuyến đi cần chút tĩnh lặng

Ba ngày hai đêm là vừa đủ cho một lần đầu: một buổi cho di tích, một buổi cho nghĩa trang và viếng đêm, phần còn lại cho biển và đường ven đảo. Nhiều người về rồi vẫn nhớ một chi tiết rất nhỏ, như hàng bàng già trước dãy trại giam, hay tiếng sóng nghe từ một xà lim đã mở cửa.

Nếu có thể, hãy để dành một buổi sáng sớm đi dọc con đường ven biển trước thị trấn, khi trời còn chưa nóng. Biển lặng, người dân tập thể dục, vài chiếc thuyền về bến. Rất khó tin rằng chỉ cách đó vài trăm mét từng là nơi người ta bị nhốt trong chuồng cọp. Có lẽ chính cái khó tin ấy là điều Côn Đảo muốn bạn mang về.

Thẻ:Du lịch

Bình luận (0)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!