Cẩm nang 23/09/2026 6 phút đọc

Đi tàu Thống Nhất Bắc – Nam: chậm rãi dọc chiều dài đất nước

Máy bay mất hai tiếng, tàu mất hơn một ngày rưỡi. Vì sao vẫn có người chọn tàu Thống Nhất, chọn chỗ nào, và đoạn nào nhất định phải thức để xem.

Ảnh: Santi LLobet · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Điểm đến
Hà Nội – TP.HCM
Ở đâu
Nhiều tỉnh ven biển
Thời điểm đẹp
Tháng 2–4
Chi phí tham khảo
Trung bình

Tàu rời ga Hà Nội vào buổi tối, len qua những dãy nhà sát đường ray đến mức có thể nhìn thấy một gia đình đang ăn cơm, một ông cụ đang xem thời sự. Hơn một ngày rưỡi sau, cũng con tàu ấy trườn vào ga Sài Gòn giữa nắng nóng và tiếng xe máy. Ở giữa là gần như toàn bộ chiều dài đất nước: ruộng lúa Bắc Bộ, đồi cát miền Trung, đèo Hải Vân, những ga xép mà nhiều người chưa từng nghe tên.

Đi máy bay từ Hà Nội vào TP.HCM mất khoảng hai tiếng. Vậy tại sao vẫn có người chọn đi tàu Thống Nhất suốt hơn ba mươi tiếng đồng hồ? Vì có những thứ chỉ nhìn được khi đi chậm.

Đường sắt dài nhất nước và một cái tên

Tuyến đường sắt Bắc – Nam dài khoảng 1.700 cây số, nối Hà Nội với TP.HCM. Người Pháp xây dựng từng đoạn từ cuối thế kỷ XIX và hoàn thành toàn tuyến vào năm 1936. Trong chiến tranh, tuyến đường bị chia cắt và tàn phá nặng nề nhiều đoạn. Sau năm 1975, đường sắt được khôi phục gấp rút, và chuyến tàu nối liền hai đầu đất nước chạy lại vào cuối năm 1976, mang tên tàu Thống Nhất. Cái tên ấy vẫn được dùng đến giờ.

Đường ray là khổ hẹp một mét, phần lớn là đường đơn, tức tàu ngược chiều phải chờ nhau ở các ga để tránh. Đó là một lý do khiến tàu chạy chậm so với tàu ở nhiều nước khác. Thời gian chạy suốt tuyến của những chuyến nhanh nhất thường hơn ba mươi tiếng, tuỳ mác tàu và lịch từng thời kỳ.

Chọn chỗ: ghế ngồi, giường cứng hay giường mềm

Trên tàu Thống Nhất thường có mấy loại chỗ chính: ghế ngồi (cứng hoặc mềm, có điều hoà), khoang giường nằm sáu giường (ba tầng mỗi bên) và khoang bốn giường (hai tầng mỗi bên). Đi suốt tuyến thì nên nằm; ngồi hơn ba mươi tiếng là thử thách mà chỉ nên dành cho người thật sự trẻ khoẻ hoặc thật sự tiết kiệm.

Khoang bốn giường rộng rãi và yên tĩnh hơn. Giường tầng dưới tiện ngồi ngắm cảnh nhưng ban ngày thường thành chỗ ngồi chung của cả khoang; giường tầng trên riêng tư hơn nhưng leo trèo bất tiện và ít nhìn ra cửa sổ. Một số tuyến có toa dịch vụ cao cấp do doanh nghiệp liên kết khai thác, đắt hơn nhưng sạch sẽ, có thêm tiện nghi. Giá vé đi suốt tuyến bằng giường nằm có khi ngang hoặc cao hơn vé máy bay giá rẻ, nên nếu bạn chọn tàu, hãy chọn vì trải nghiệm chứ đừng vì nghĩ nó rẻ hơn.

Vé có thể mua trên trang và ứng dụng chính thức của đường sắt Việt Nam hoặc tại ga. Dịp Tết và hè, vé đi xa hết sớm, nên đặt càng sớm càng tốt.

Những đoạn đẹp nhất nên thức để xem

Nếu chỉ được chọn một đoạn, gần như ai cũng sẽ chỉ vào đèo Hải Vân, giữa Huế và Đà Nẵng. Đường ray men theo sườn núi, chui qua các hầm, một bên là núi, một bên là biển, có đoạn đường tàu nằm sát mép vực nhìn thẳng xuống vịnh Lăng Cô. Nhiều người chọn đi riêng đoạn Huế – Đà Nẵng chỉ để xem cảnh này. Hãy tra giờ tàu để chắc rằng mình qua đèo vào ban ngày.

Đoạn qua Quảng Bình, Quảng Trị có những đồi cát trắng và rừng phi lao. Đoạn từ Quảng Ngãi xuống Bình Định, Phú Yên là đồng lúa xen núi, thỉnh thoảng thấy biển. Gần Tuy Hoà, tàu chạy qua những cây cầu dài trên cửa sông. Xuống Ninh Thuận, Bình Thuận, cảnh khô hẳn đi: xương rồng, cát đỏ, những cánh đồng nho. Mỗi đoạn là một bài học địa lý không cần sách.

Cũng đáng để ý những ga: ga Huế với kiến trúc từ thời Pháp, ga Đồng Hới, ga Diêu Trì. Tàu dừng vài phút, người bán hàng rong chạy dọc toa, và đó là lúc bạn nghe giọng nói đổi dần từ Bắc sang Trung rồi sang Nam.

Ăn gì, mang gì trên tàu

Tàu có toa ăn và xe đẩy bán cơm hộp, mì, nước uống, cà phê. Đồ ăn trên tàu đủ no, không nên kỳ vọng cao. Nhiều người thích mua đặc sản ở các ga dừng: bánh lọc, bánh ít ở Huế, chả, nem ở các ga miền Trung, tuỳ chuyến và tuỳ thời điểm. Giữ thói quen ăn ở hàng có vẻ sạch sẽ và mua vừa đủ.

Đồ nên mang theo: một chiếc áo khoác mỏng (điều hoà trên tàu có khi rất lạnh), dép lê, bàn chải, khăn ướt, giấy vệ sinh, sạc dự phòng (ổ cắm trên toa không phải lúc nào cũng có hoặc hoạt động), tai nghe, nút bịt tai, một quyển sách. Sóng điện thoại sẽ chập chờn ở những đoạn qua núi, và đó có lẽ là điều may mắn.

Đồ đạc có giá trị nên để sát người, nhất là khi tàu dừng ở ga và ban đêm. Đây không phải nơi nguy hiểm, nhưng cẩn thận vẫn hơn.

Đi hết hay chia nhỏ

Đi suốt một mạch từ đầu đến cuối là trải nghiệm đáng có một lần trong đời, nhất là với người muốn cảm nhận đất nước dài đến mức nào. Nhưng nếu thời gian cho phép, chia nhỏ chuyến đi thường dễ chịu hơn: Hà Nội đi Huế (một đêm trên tàu), nghỉ vài ngày, đi tiếp Huế – Đà Nẵng qua đèo Hải Vân, rồi Đà Nẵng hoặc Quảng Ngãi đi Nha Trang, rồi Nha Trang vào Sài Gòn. Mỗi chặng là một đêm ngủ hoặc nửa ngày ngắm cảnh, xen giữa là những thành phố để dừng lại.

Khi chia chặng, nên chú ý giờ tàu đến. Nhiều chuyến vào ga trung gian lúc nửa đêm hoặc rạng sáng, ví dụ đến Huế hay Đồng Hới khi trời còn tối, khách sạn chưa nhận phòng. Hãy chọn chuyến có giờ đến hợp lý, hoặc hỏi trước nơi nghỉ xem có cho gửi đồ, nhận phòng sớm không. Vé từng chặng mua riêng thường linh hoạt hơn, đổi ngày dễ hơn, nhưng tổng tiền có thể cao hơn vé suốt một chút. Một mẹo khác là nhìn sơ đồ toa khi đặt vé trên mạng để chọn khoang ở giữa đoàn tàu, xa cửa toa và nhà vệ sinh, đêm sẽ đỡ ồn hơn. Còn nếu đi cùng trẻ nhỏ, mua trọn một khoang bốn giường cho cả nhà là cách để mọi người được ngủ yên mà không làm phiền ai.

Cách này cũng hợp với du khách nước ngoài lần đầu đến Việt Nam, những người muốn thấy nhiều hơn những gì nhìn từ cửa sổ máy bay.

Bạn cùng khoang

Điều nhiều người nhớ nhất sau một chuyến tàu dài thường không phải cảnh đẹp, mà là người cùng khoang. Một bà cụ vào Nam thăm cháu, mang theo cả túi bánh và cứ mời mãi. Một cậu sinh viên về quê, một cặp vợ chồng khách Tây cầm bản đồ giấy, một anh lái xe đi nhận việc mới. Hơn ba mươi tiếng ở chung một không gian nhỏ, người ta kể với nhau những chuyện không kể với ai.

Lần tới khi có một tuần trống, thử mua một vé tàu thay vì vé máy bay, ngồi ở giường tầng dưới, mở cửa sổ khi tàu ra khỏi thành phố. Có thể đến lúc qua đèo Hải Vân, bạn sẽ hiểu vì sao người ta vẫn gọi con tàu này bằng cái tên Thống Nhất.

Thẻ:Du lịch

Bình luận (0)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!