Anh Khoa (tên minh hoạ) dùng ChatGPT gần ba năm. Mỗi lần mở ra, anh gõ lại cùng một đoạn: "Tôi là kế toán, trả lời ngắn gọn, dùng tiếng Việt, đừng dùng biểu tượng cảm xúc." Ba năm, chắc cũng vài trăm lần. Đến khi một đồng nghiệp chỉ cho anh mục cá nhân hoá trong cài đặt, anh mới biết mình có thể dặn một lần cho mãi mãi.
ChatGPT có nhiều tính năng tới mức phần lớn người dùng chỉ chạm vào lớp ngoài cùng. Dưới đây là những thứ đáng mở ra xem, sắp xếp từ dễ đến khó.
Dặn một lần: hướng dẫn tuỳ chỉnh
Trong phần Cài đặt, mục Cá nhân hoá (Personalization) cho phép bạn viết hai điều: ChatGPT nên biết gì về bạn, và bạn muốn nó trả lời thế nào. Đây là năm phút đầu tư hiệu quả nhất.
Một mẫu tham khảo cho người đi làm:
Tôi làm nhân sự ở một công ty sản xuất tại Hải Phòng. Trả lời bằng tiếng Việt, ngắn gọn, đi thẳng vào việc. Khi không chắc, nói rõ là không chắc. Không dùng biểu tượng cảm xúc. Với số liệu và luật, ghi chú cần kiểm tra lại nguồn chính thức.
Câu "khi không chắc, nói rõ là không chắc" nghe đơn giản nhưng có tác dụng thật: mô hình sẽ bớt trả lời quả quyết những chỗ nó không có căn cứ. Bạn cũng có thể chọn "tính cách" cho câu trả lời, như thẳng thắn hơn hay thân thiện hơn, trong cùng mục này.
Trí nhớ: biết nó đang nhớ gì về bạn
ChatGPT có thể ghi nhớ thông tin qua các cuộc trò chuyện: con bạn học lớp mấy, bạn đang ăn kiêng, bạn thích nhận câu trả lời dạng bảng. Tiện, nhưng cũng nên kiểm soát. Vào mục quản lý trí nhớ, bạn sẽ thấy danh sách những điều nó đã lưu. Xoá điều nào không đúng hoặc không muốn nó biết. Bạn cũng có thể nói thẳng trong chat: "Hãy quên việc tôi đang tìm việc mới."
Khi muốn hỏi một chuyện mà không để lại dấu vết trong lịch sử và trí nhớ (tra cứu triệu chứng bệnh, hỏi chuyện riêng tư), hãy dùng Trò chuyện tạm thời (Temporary Chat). Những cuộc trò chuyện này không hiện trong lịch sử, không dùng để huấn luyện mô hình và bị xoá khỏi hệ thống sau 30 ngày.
Dự án: gom việc theo từng hồ sơ
Projects trong ChatGPT giúp gom các cuộc trò chuyện, tệp và chỉ dẫn liên quan vào một chỗ. Ví dụ bạn đang sửa nhà: tạo dự án "Sửa nhà", tải lên bản vẽ, báo giá của ba đội thợ, ảnh hiện trạng. Mỗi lần có câu hỏi mới ("báo giá nào thiếu hạng mục chống thấm?"), bạn hỏi trong dự án và ChatGPT tự biết bối cảnh.
Sinh viên có thể tạo một dự án cho mỗi môn học, người làm tự do tạo một dự án cho mỗi khách hàng. Tách bạch như vậy cũng giúp trí nhớ và bối cảnh không lẫn từ việc này sang việc khác.
Dùng con mắt: chụp ảnh thay vì gõ
Rất nhiều câu hỏi đời thường giải quyết nhanh hơn bằng một tấm ảnh:
- Chụp tờ hướng dẫn sử dụng máy giặt bằng tiếng Hàn và hỏi chế độ nào để giặt chăn.
- Chụp bảng thông số trên hộp sữa và hỏi lượng đường mỗi hộp là bao nhiêu.
- Chụp màn hình báo lỗi trên máy tính và hỏi cách khắc phục.
- Chụp bài toán của con và hỏi: "Đừng giải hộ, hãy gợi ý từng bước để con tự làm."
Tệp cũng vậy. Thay vì tự lọc một bảng Excel bán hàng ba nghìn dòng, bạn tải lên và hỏi: "Tháng nào doanh thu thấp nhất, sản phẩm nào kéo doanh thu xuống?" ChatGPT có thể tự viết và chạy mã để tính, rồi vẽ biểu đồ. Hãy yêu cầu nó cho biết đã tính bằng cách nào, và tự kiểm tra lại một hai con số bằng tay trong Excel trước khi đưa vào báo cáo.
Ví dụ cuối trong danh sách trên đáng nhấn mạnh. Với trẻ em, ChatGPT nên là gia sư gợi mở, không phải máy giải đề. Thêm câu "đừng đưa đáp án" vào yêu cầu sẽ thay đổi hẳn cách nó trả lời. Thầy cô và phụ huynh có thể đọc thêm bài AI trong lớp học.
Giọng nói: luyện ngoại ngữ và làm việc rảnh tay
Chế độ trò chuyện bằng giọng nói trên điện thoại cho phép bạn nói và nghe như gọi điện. Ứng dụng hay nhất với người Việt có lẽ là luyện nói tiếng Anh: "Hãy đóng vai người phỏng vấn tuyển dụng cho vị trí nhân viên kinh doanh, hỏi tôi từng câu một bằng tiếng Anh, sau mỗi câu trả lời hãy sửa lỗi ngữ pháp và gợi ý cách nói tự nhiên hơn." Mười lăm phút mỗi tối, trên đường về nhà, đỡ ngại hơn nhiều so với nói với người thật.
Giọng nói cũng hữu ích khi tay bận: vừa nấu ăn vừa hỏi cách thay nguyên liệu, vừa sửa xe vừa hỏi thứ tự tháo lắp.
Tìm kiếm, nghiên cứu sâu và tác vụ định kỳ
Khi hỏi những gì phụ thuộc thời gian (giá vàng hôm nay, lịch nghỉ lễ năm sau, quy định mới), hãy chắc ChatGPT đang tìm trên web. Câu trả lời khi đó có kèm đường dẫn nguồn; bấm vào kiểm tra ít nhất một nguồn với thông tin quan trọng.
Chế độ nghiên cứu sâu (deep research) để ChatGPT tự đọc hàng chục trang trong vài phút rồi viết báo cáo. Bản miễn phí có giới hạn số lần dùng, gói trả phí được nhiều hơn. Nên dành nó cho câu hỏi thật sự cần tổng hợp, như "so sánh điều kiện vay mua nhà ở xã hội tại Hà Nội và TP.HCM", thay vì hỏi những câu tra một lần là ra.
Người dùng gói Plus trở lên còn có tác vụ định kỳ: dặn ChatGPT mỗi sáng thứ Hai gửi tóm tắt tin công nghệ trong tuần, hoặc nhắc bạn đóng tiền học cho con ngày 5 hằng tháng.
Chọn gói nào, và vài điều nên tránh
Tính đến tháng 11/2026, ChatGPT có các gói Free, Go, Plus và Pro. Gói Go ra mắt ở Việt Nam từ tháng 10/2025, giá khoảng 132.000 đồng mỗi tháng, tăng giới hạn tin nhắn, tải tệp và tạo ảnh so với bản miễn phí, nhưng có thể kèm quảng cáo. Plus (giá gốc 20 USD mỗi tháng) mở thêm các mô hình suy luận mạnh, nhiều lượt nghiên cứu sâu, dự án, GPT tuỳ chỉnh và tác vụ định kỳ. Pro dành cho người dùng chuyên nghiệp, giá cao hơn nhiều. Với phần lớn người dùng cá nhân, bản miễn phí hoặc Go là đủ để bắt đầu; nâng cấp khi bạn thấy mình chạm giới hạn thường xuyên.
Vài điều nên tránh: đừng mua tài khoản "dùng chung giá rẻ" trên mạng, vì người bán có thể đọc toàn bộ lịch sử trò chuyện của bạn và tài khoản có thể bị khoá bất cứ lúc nào. Đừng dán mật khẩu, mã OTP, số thẻ vào khung chat. Đừng tin ứng dụng nào trên kho ứng dụng tự xưng "ChatGPT" mà không phải của OpenAI. Và với link chia sẻ hội thoại: ai có link đều đọc được, nên kiểm tra nội dung trước khi gửi đi.
Đừng cố học hết mọi tính năng trong một tối. Hôm nay, viết phần hướng dẫn tuỳ chỉnh. Tuần sau, thử chụp ảnh thay cho một câu hỏi bạn định gõ. Tuần sau nữa, tạo dự án cho việc bạn đang làm dở. Còn nếu muốn câu lệnh của mình sắc hơn, bài viết prompt tốt có nhiều ví dụ để chép về dùng thử.




Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!